biz.vanrein.org / essay / bsa

Alternatieven voor commerciŽle software

Checklist informatica-behoeften

Onderstaande lijst is bedoeld als checklist voor uw gebruik van commerciŽle software. Evalueer voor elk punt in hoeverre het belangrijk is voor uw bedrijf, en in hoeverre u vindt dat dit alleen met commerciŽle software te bewerkstelligen is. Onder het volgende kopje komen we op deze aspecten terug.

  1. Specifieke software. Een veelgehoorde informatica-behoefte is het gebruik van heel specifieke software, zoals MS Word of MS Excell. Maar eigenlijk zijn dat maar voorbeelden van applicatiesoorten, in dit geval tekstverwerking en spreadsheets. Deze voorbeelden zijn echter zo wijd verspreid dat bijna alle alternatieven in staat zijn de documenten uit deze veelgebruikte pakketten te wisselen. Dus je MS Word files kun je inlezen in een andere tool, ook al is die van een andere maker.
    [ ] Wanneer uitwisselbaarheid van documenten niet volstaat, vink dan dit punt aan.
  2. Meedoen met de rest. Het is gebruikelijk geworden om documenten rond te sturen via email, ongeacht de veiligheidsrisiko's die dat met zich mee kan brengen. Het is echter een misverstand te denken dat iedereen daarom dezelfde software moet gebruiken. Gegeven uitwisselbaarheid van bestanden hoeft deze gewoonte echter geen problemen te leveren als andere software wordt gebruikt.
    Doorgaans is het overigens veiliger om juist af te weken van `de rest', omdat de technische infrastructuur daardoor diverser wordt. Virussen zoals CodeRed hebben veel minder kans naarmate de diversificatie toeneemt.
    [ ] Wanneer het toch nodig blijft exact hetzelfde te gebruiken als de meeste anderen, vink dan dit punt aan.
  3. Niet te moeilijk. Een computer is een gereedschap, geen doel op zichzelf. Met die onderbouwing is het geen wonder dat grafische omgevingen een verademing waren nadat iedereen op MS-DOS cursus moest. Toch loert er een gevaar in deze redenatie, namelijk die van oversimplificatie.
    Neem nou cut+paste, dat is een erg nuttig gereedschap om een document in elkaar te zetten. En als we kijken naar het aantal bladzijden dat wordt opgeleverd (en even de zorgvuldigheid van die bladzijden vergeten) dan is het zeker waar dat er in korte tijd veel geproduceerd kan worden. Toch mondt cut+paste ook vaak uit in seriematig handelen -- steeds stukje A uit de linker lijst selecteren, dat in het rechter document pasten, en vervolgens doorbladeren in A, om hetzelfde nogmaals te doen. Dit soort repeterend werk zou, door een getrainde persoon weliswaar, met een script, zeg maar een snel-in-elkaar-geflanst programmaatje, in een mum geautomatiseerd kunnen worden. En hoewel dit natuurlijk een keuze is van de manier van werken, is het onprettig als de software deze keuzevrijheid beperkt. Helaas heeft juist commerciŽle software de neiging om keuzevrijheid in te perken. Terwijl open source software doorgaans juist gemaakt is om flexibel te zijn -- want als er iets ontbreekt voegt vanzelf iemand het toe. Niet alleen als het op cut+paste aankomt, maar als ontwerpstrategie van de grond op.
    [ ] Vink dit punt aan als het gemak van uw grafische/commerciŽle software uw keuzevrijheid niet beperkt.
  4. Helpdesk support. Een reden om commerciŽle software to omarmen is de beschikbaarheid van een helpdesk-telefoonnummer. Vraag hierover maar eens naar mensen die daar gebruik van hebben proberen te maken -- het is een ontzettende omweg naar je informatie.
    Om toch weer even op open source software terug te komen, daar worden bugs en TODO punten publiek beschikbaar gemaakt, want dan kunnen veel problemen achter de browser worden opgelost. En kom je er zo niet uit, dan kun je doorgaans de programmeur redelijk goed bereiken. Geen garanties, maar in de praktijk wel het best denkbare support systeem dat denkbaar is.
    [ ] Vind deze vraag aan als u staat op een belofte van een helpdesklijn.
  5. Aansprakelijkheid. Wilt u een contract met een softwareleverancier om ze aansprakelijk te kunnen stellen? Even aangenomen dat het hier niet gaat om software op maat, hoe stelt u zich dat precies voor? Had u nog niet gelezen dat uw licentie alle aansprakelijkheid uitsluit? Want dat doen ze allemaal, of het nou gaat om open source software of om commerciŽle software. Hoeveel gevallen kent u van successvolle rechtszaken tegen Microsoft vanwege CodeRed?
    [ ] Vink deze vraag aan als u gelooft in het nut van aansprakelijkheid van de softwareleverancier.
  6. Software moet het gewoon doen. Natuurlijk, daar koop je het voor! Vraag eens rond -- hoe goed werkt uw huidige software? Vermoedelijk hoort u gemopper en gemor, maar heeft men er mee leren leven. Niet dat de beschikbaarheid van programmacode in de praktijk veel verschil maakt, maar als het echt moet, dan is het in elk geval niet onmogelijk gemaakt aanpassingen te doen. Diverse grote bedrijven (denk bijvoorbeeld aan IBM, of Intel) herkennen dit punt en springen er dan ook in. Voor een kleine onderneming betekent dat doorgaans dat veel praktische problemen al zijn opgelost door anderen.
    [ ] Vink deze vraag aan als uw mensen tevreden zijn over de huidige software.
  7. Server platform. Het is voor een server van groot belang dat de software stabiel is, efficiŽnt, min of meer vrij van bugs, standaards volgend, en vooral... volwassen. Kies dus altijd een systeem dat al jaren bestaat. Ga niet spelen met een nieuw product dat met veel tam-tam wordt geÔntroduceerd, want goede wijn behoeft die krans helemaal niet. Het is misschien interessant eens rond te neuzen bij NetCraft om te zien hoe webservers in de praktijk worden gebruikt, en welke servers de beste uptime hebben -- voor de laatste: BSD is een open source licentievorm.
    [ ] Als uw server software op dit moment stabiel, efficiŽnt en volwassen is, vink dan deze vraag aan.
  8. Intern ontwikkelde software. Als uw bedrijf zelfontwikkelde software draait dan is het belangrijk dat die blijft werken. Dit is echter zelden meer een probleem. Neem nou een product als CorelDraw, dat is met gebruikmaking van emulatiesoftware overgezet op Linux. En de meeste applicaties zijn toch een stuk kleiner dan dat!
    [ ] Vink dit punt aan als uw ontwikkelaars het porten van hun software onmogelijk achten.

Wat is open source software?

Even een intermezzo over de term open source software -- dat is een relatief nieuwe term voor een groep van licentiewijzen van software. Waar commerciŽle licenties doorgaans hergebruik van software uitsluiten (precies waar de BSA nu voor opkomt dus), zijn de open source licenties juist ontworpen om te voorkomen dat de vrije doorloop van software tot een halt kan komen. Het motto is nogal jaren-60-achtig: door te delen kunnen we allemaal wat bijdragen en zo uiteindelijk van elkaars inspanningen profiteren.

Ontwikkelaars in de open source wereld programmeren ergens aan omdat ze het leuk vinden. Het gebruik door anderen van hun software is waar ze het voor doen. Niet voor de verkopen (die zijn er doorgaans niet), maar gewoon om zichzelf op de wereldkaart te zetten -- jawel, ego. Soms zijn het beginnende programmeurs die jammerlijke onzin breien, maar vaak zijn het samenwerkingsverbonden over alle grenzen heen, met vooral goede programmeurs. Die bovendien ook in elkaar code wroeten en daar dus de mogelijke bugs vroegtijdig in ontdekken.

Gegeven deze insteek, is het in de open source wereld vooral het aanbrengen van nieuwe features die updates in de hand werken, en niet de noodzaak om commercieel te overleven. Dat geeft een andere atmosfeer en, zo blijkt, veel betere software. Ik ken dan ook veel verhalen van personen en bedrijven die overgestapt zijn op open source software (koop maar eens een paar Linux-bladen) en ik heb eigenlijk nog nooit gehoord dat iemand terug wilde naar de commerciŽle stroming.

Alternatieven voor commerciŽle software

In het voorgaande zijn we een checklist afgelopen om te zien wat er in uw geval van belang is in software. We hebben even stil gestaan bij het alternatief van open source software, en we zullen dat nu concreet maken door veelgebruikte commerciŽle pakketten te vervangen onder de checklist-voorwaarden.

In het voorgaande zijn Microsoft, MS * en Windows allemaal handelsmerken van Microsoft in Seattle. Of "blue screen" ook hun handelsmerk is weet ik niet zeker. Oracle is een handelsmerk van Oracle, NFS en StarOffice van Sun Microsystems, en zo nog een paar. Ik weet het allemaal niet zo precies, ze vertellen mij dit soort dingen niet altijd.

Beslissingsmatrix voor software-migratie

De vinkjes uit de checklist kunnen worden gebruikt om te bepalen of bepaalde softwarevervangingen toepasbaar lijken in uw situatie. De punten uit de checklist staan als kolommen uitgezet tegen de mogelijke software-migraties uit de vorige sectie. Een kruisje in een cel geeft aan dat die kolom niet mag zijn aangekruist, wil de software-migratie in de regel toepasbaar zijn. Als noot bij punt 7: daar staat al een kruis wanneer het wat dit punt betreft niet zinnig (maar wel mogelijk) is te migreren.

De rapportcijfers in onderstaande tabel geven aan in hoeverre het als geheel een verbetering lijkt om de migratie van de betreffende regel uit te voeren. Dit is natuurlijk zeer subjectief, maar de indicatie is mogelijk nuttig.

 Rapportcijfer12345678
MS Windows -> Linux10XX  X XX
MS Office -> StarOffice7X  ?X   
MS Office -> KOffice (KDE)7XX XX   
MS Word -> AbiWord (Gnome)6XX XX   
MS Word -> StarOffice7X  ?X   
MS Word -> KWord (KOffice)7XX XX   
MS Notepad -> een editor7XX XX   
MS Excell -> GNUmeric (Gnome)8XX XX   
MS Excell -> Kspread (KOffice)7XX XX   
MS Excell -> StarOffice7X  ?X   
Photoshop -> Gimp (Gnome)9XX XX   
MS Quicken -> GNUcash (Gnome)8XX XX   
MS Powerpoint -> Kpresenter (KOffice)7XX XX   
MS Powerpoint -> StarOffice7X  ?X   
MS Access -> MySQL9XXX X XX
MS Access -> PostgreSQL10XXX?X XX
Oracle DBMS -> PostgreSQL8XX ?X XX
MS Exchange -> sendmail10XXX?X XX
MS Exchange -> PostFix10XXX?X XX
MS name server -> bind10X   X XX
MS IIS -> Apache10XXXXX XX
Workgroups -> Samba9X  XX X 

Een korte analyse van deze matrix: schakel niet over op open source software als het mogelijk moet blijven de makers aansprakelijk te stellen (punt 5); wen ook van het idee af om een specifieke applicatie voor te schrijven waar er andere bestaan (punt 1); en als de ondersteuning een "echte helpdesk" moet zijn, dan moet je met open source software vaak aparte contracten afsluiten (punt 4). De meeste van deze punten zijn doorgaans overigens overgewaardeerd.
Hoewel qua rapportcijfer aangeraden, tonen de laatste punten de kracht van open source software inclusief de nadelen die erbij kunnen horen: de extra mogelijkheden in open source server software komen tegen de prijs dat het nodig is meer te leren begrijpen van de server software (punt 7, punt 8). Er kan meer op server-gebied, maar het is niet gratis. Mijn houding hierbij overigens: als er meer kan, dan is onderscheiden van marktgenoten beter mogelijk, en dat is de investering wel waard.

Conclusies

Ik hoop over te hebben gedragen dat open source software volwassen genoeg is voor een productieomgeving, en in sommige gevallen nadrukkelijk te prefereren boven de gebruikelijke commerciŽle alternatieven. Het grootste probleem is eigenlijk dat er opeens gekozen mag worden uit alternatieven... maar dat is een luxeprobleem!

Bovenstaande informatie is zo zorgvuldig mogelijk samengesteld, maar garanties zijn natuurlijk niet te geven. Mochten er onvolkomenheden in zitten, dan hoor ik dat graag.

Tot slot, ik kan geen persoonlijke adviezen per email geven, want mijn promotie gaat voor. Vanaf maart ligt dat anders, dan ben ik beschikbaar op de free-lance markt.


©2001 Rick van Rein -- doe ermee wat je wilt, maar verstuur de link en nooit een kopie van het document naar anderen.